بجز اختاپوس که زمين را حفر کرده و اصطلاحا لانه سازی می کند ، مابقی سرپايان برای زندگی در حالت شناور و شنا کردن سازگاريهای ويژه ای يافته اند. همين روش خاص زندگی باعث شده است که بدن آنها در امتداد قدامی ـ خلفی قرار گرفته ، دستگاه گوارش و قسمتهای حساس بدن در نيمه خلفی و دهان و بازوهای دهانی در نيمه قدامی قرار گيرند.
از نظر جنين شناسی ، بازوهای دهانی و تنتاکلها در واقع همان پای حرکتی ـ که يک عضله قوی می باشد ـ در ساير نرمتنان می باشد. فقط يک نمونه زنده از سرپايان وجود دارد که دارای اسکلت صدفی خارجی می باشد (ناتيلوس) ، مابقی يا فاقد اسکلت بوده و يا مانند ماهی مرکب دارای اسکلت داخلی می باشند.
حرکت و جابجائی بوسيله فشار آب بوجود می آيد. بدين ترتيب که آب وارد فضای خالی بدن می شود که جبه (Mantle) نام دارد. سپس آب با فشار از طريق يک لوله که فانل (Funnel) ناميده شده و در زير بازوهای دهانی قرار دارد ، به خارج فرستاده می شود. بدين ترتيب حرکتی در خلاف جهت خروج آب بوجود می آيد. ماهيچه های مختلفی برای ايجاد اين حرکت دخيل هستند و هرگاه بشدت منقبض شوند ، آب با فشار بيشتری خارج شده و سرعت جابجائی نيز بيشتر می شود. فانل بسيار قابل انعطاف بوده و به راحتی تغيير شکل مي دهد و جاندار می تواند با تغيير دادن محل قرار گيری آن در مسيری که انتخاب می کند شنا کند.
در بين سرپايان ، ماهی مرکب و اسکوئيد بيش از سايرين برای شنا کردن سازگاری دارند و بخوبی از فانل خود استفاده می کنند. اين دو جاندار دارای باله کوچکی در حاشيه بدن خود می باشند که بوسيله آن حرکات کند خود را انجام می دهند و حتی می توانند بی حرکت در يکجا ثابت بمانند. اين يکجا ايستادن و شنا کردن بوسيله هماهنگی خارق العاده بين حرکات ريتميک باله و انقباض ماهيچه های بدن و فانل بوجود می آيد. اين قابليت بسيار مهم بوده و برای شکار و جفتگيری کاربرد دارد. در عالم پرندگان هم اين قابليت در برخی از پرندگان ديده می شود که از آن جمله می توان به پرنده ای شکاری بنام دليجه (Kestrel) اشاره کرد.
